De vier fases van een netwerk

Een netwerk gaat altijd door een aantal fases heen. In elke fase spelen net weer andere vraagstukken. Ook worden er per fase vaak andere activiteiten uitgevoerd. Door te kijken naar de fase waarin jouw netwerk zich bevindt, krijg je inzicht in de issues of vraagstukken die zouden kunnen spelen. Dat kan houvast bieden als je met je netwerk aan de slag wilt. We onderscheiden vier fases:

1 Verkennen
2 Ontwikkelen
3 Vitaliseren
4 Bestendigen/stoppen

Verkennen 

Wanneer je een netwerk begint, ben je bezig met het bijeenbrengen van actoren. Het is een fase van ontmoeting en dialoog. Met een aantal gelijkgestemden start je gesprekken over gezamenlijke thema’s, deel je de urgentie om wel of niet gezamenlijk op te trekken. Gedurende deze fase leer je elkaar kennen en begin je met elkaar een identiteit te vormen door elkaars passies, belangen en mogelijke bijdragen te ontdekken.

Ontwikkelen 

Wanneer jij en andere actoren elkaar hebben gevonden en je elkaar hebt leren kennen, begint vaak het bouwen. Hier starten de ‘halen-en-brengengesprekken’: Wat kom je halen en wat kom je brengen? Wie gaat wat eigenlijk doen? Wat voor ambities delen we? In deze fase zie je vaak de eerste coalities ontstaan rond gezamenlijke ambities. Ook ontstaan de eerste spelregels, wordt een gezamenlijke identiteit ontwikkeld en worden leiderschapsrollen verdeeld. Misschien bestaan er ideeën over de beste vorm van het netwerk. Deze fase is een fase van ontwikkelen en voortbouwen op dat wat je met elkaar hebt verkend. 

Vitaliseren 

Met vitaliseren bedoelen wij de fase waarin actoren in een netwerk volop met elkaar interacteren en werken aan de realisatie van gezamenlijke ambities. Dit is een fase waarin actoren elkaar veelvuldig ontmoeten en volop met elkaar aan het werk zijn in diverse coalities. Het is een fase met veel energie die je goed kunt benutten. De eerste resultaten worden neergezet en die bieden een goede basis om verder te werken. Gedurende deze fase kun je met nieuwe coalities aan de slag en kun je gaan werken aan het fundament van het netwerk door aandacht te besteden aan spelregels, leiderschap en een passende vorm. Misschien is er al veel bedacht en kun je het verbeteren, of misschien zijn er nog nauwelijks spelregels, leiderschapsrollen of ideeën voor de vorm. In deze fase kun je het met elkaar bespreken en (opnieuw) bepalen. 

Bestendigen/stoppen 

Veel netwerken komen op een gegeven moment in rustiger vaarwater. Er zijn ambities bepaald en coalities gevormd om daar gezamenlijk aan te werken. Het netwerk heeft een stabiele basis met vaste actoren en heeft een eigen identiteit ontwikkeld. Het is in deze fase belangrijk de ontwikkeling van het netwerk te blijven monitoren en te vernieuwen. Blijf je afvragen of je met de juiste dingen bezig bent; werken we nog aan de ambities? Moeten we ambities bijstellen? Hoe zit iedereen in het netwerk? Passen we nog bij elkaar? Is het nodig aandacht te besteden aan ons fundament (spelregels, leiderschap en/of vorm)? Soms kun je met elkaar vernieuwen. Soms kom je ook tot de conclusie dat het beter is om te stoppen. Dat kan als actor door het netwerk te verlaten, of misschien besluit het hele netwerk te stoppen. Het kan allemaal.

Wil je meer weten over het werken in en met netwerken?
Op basis van hun ervaringen als procesbegeleider, adviseur en deelnemer hebben Common Eye adviseurs Nikki Willems en Edwin Kaats – samen met Renee Linck – een boek geschreven over het effectief werken in én met netwerken.

Je kunt het boek hier bestellen of een aantal pagina’s inzien.

Gerelateerd