Leren als motor voor vergroten van netwerkimpact
Halverwege een bijeenkomst waarin bestuurders, professionals en netwerkregisseurs samen terugkijken op hun samenwerking, ligt er een indrukwekkende lijst aan resultaten op tafel: nieuwe projecten, plannen, afspraken, werkgroepen. Maar wanneer iemand vraagt: “Wat hebben we eigenlijk geleerd?”, valt het gesprek stil. Dat moment herkennen we. Vaak is het de stilte die voorafgaat aan het echte gesprek: over betekenis, over wat werkt en wat niet, en over hoe we dat weten.
Door
Sabya van Elswijk
Juist dáár begint leren. Niet als iets dat volgt op een evaluatie, maar als motor van effectiviteit. In het Whitepaper Omarm de eenvoud beschrijven we leren als één van de bouwstenen van netwerkregie: het vermogen van een netwerk om te reflecteren op wat er gebeurt, daar betekenis aan te geven en het handelen daarop aan te passen. Leren houdt samenwerking levend.
Manon de Caluwé en Edwin Kaats noemen dit de ‘rotonde’ van samenwerking: het voortdurende heen-en-weer tussen reflecteren, experimenteren en handelen. In effectieve netwerken is die beweging niet toevallig, maar georganiseerd. Er is een structuur waarin ervaringen uit de praktijk worden gedeeld, besproken en vertaald naar nieuwe keuzes. Zo wordt leren niet alleen iets van individuen, maar een collectieve eigenschap van het netwerk.
Verbinding tussen leren en effectiviteit
We zagen het in een regionaal netwerk rond wonen en zorg. Gemeenten, woningcorporaties en zorgorganisaties werkten aan een gezamenlijke woonzorgagenda. De samenwerking liep aanvankelijk vast in sectorale logica’s en verschillende verantwoordelijkheden. In plaats van nieuwe afspraken te maken, besloten de partners samen te leren. Ze richtten een platform in om te onderzoeken wat ze onderweg ontdekten: welke aannames niet klopten, waar spanning ontstond, en waar juist iets onverwacht waardevols gebeurde. Tegelijkertijd liepen er lokale experimenten, bijvoorbeeld met doorstroom van ouderen en kleinschalige woonvormen.
De inzichten uit die projecten werden teruggebracht naar de gezamenlijke tafel. Zo ontstond de verbinding tussen leren en effectiviteit: reflectie hielp te zien wat werkte, welke condities nodig waren en wat opgeschaald kon worden. Door reflectie en actie te verbinden, groeide de samenwerking niet alleen in vertrouwen, maar ook in resultaat en dus in netwerkimpact. De kracht zat niet in het plan, maar in het leerproces zelf.
Ritme, ruimte en regie
Leren organiseren betekent dat we dit proces bewust vormgeven. Binnen ons bureau spreken we over lerend samenwerken en samenwerkend leren: leren als interventie. Dat vraagt om ritme, ruimte en regie. Ritme, in vaste momenten van reflectie. Ruimte, om verschillen en onzekerheid te onderzoeken zonder dat het direct om besluitvorming gaat. En regie, om leerervaringen te koppelen aan de doelen van het netwerk. Leren krijgt pas betekenis wanneer het zichtbaar doorwerkt in beleid, gedrag en samenwerking.
Tegelijkertijd gaat impact door leren nog een laag dieper. In het werk van Manon Ruijters over good work wordt leren ook beschreven als een morele en professionele praktijk. Leren is niet alleen gericht op beter presteren, maar op het zoeken naar het goede in het werk dat we samen doen. In complexe netwerken is dat geen vaststaand antwoord, maar een voortdurend gesprek. Wat is hier goed werk? Wat vraagt deze opgave van ons als professional, bestuurder of partner?
Leren is geen bijzaak
De meest effectieve netwerken die we kennen, zijn daarom niet de snelste of de grootste, maar de meest lerende. Ze bespreken niet alleen resultaten, maar onderzoeken samen de patronen daarachter. Zo groeit effectiviteit niet uit controle, maar uit aandacht.
Leren is geen bijzaak van een samenwerking, maar het systeem dat haar bestuurt, vernieuwt en moreel scherp houdt. Wie leren organiseert, vergroot niet alleen kennis, maar ook vakmanschap, vertrouwen en het vermogen om samen goed werk te doen.
Meer lezen over netwerkimpact?
Deze blog is onderdeel van een serie verdiepende artikelen en blogs over Werken aan netwerkimpact. De vorige blogs gingen over het versterkende effect van netwerkimpact en over het belang van een goede netwerkinfrastructuur. Of lees meer over de basis, namelijk de werking van het Netwerkwerkimpactmodel.