Wie of wat bepaalt wat netwerkimpact is?
Netwerkimpact is een normatief begrip
Wanneer is een netwerk succesvol? Als er meer wordt samengewerkt, resultaten worden behaald of als er daadwerkelijk iets verandert voor de mensen om wie het gaat? Wat we onder netwerkimpact verstaan, lijkt misschien vanzelfsprekend, maar is dat allerminst. Achter iedere maatstaf zitten keuzes over wat we belangrijk vinden, voor wie en vanuit welk perspectief. In deze blog gaan we in op waarom netwerkimpact niet alleen een kwestie is van meten, maar vooral van samen betekenis geven.
Zoek je het woord ‘normatief’ op, dan kom je uit bij begrippen als normstellend, maatgevend en voorschrijvend. Dat is nogal wat voor een begrip dat we in netwerken vaak gebruiken alsof het een meetbare eigenschap is. We vragen bijvoorbeeld: wat is onze impact? Alsof er ergens een getal ligt dat we alleen nog hoeven op te halen. Maar zodra we bepalen wat impact is, maken we ook een keuze over wat telt als vooruitgang. Daarmee bepalen we automatisch wat minder of helemaal niet meetelt. In een netwerk, waarin verschillende partijen verschillende belangen en perspectieven hebben, is dat relevant én spannend.
Elke maatstaf is een keuze
Wanneer is een netwerk succesvol? Als meer partijen aansluiten? Als er meer bijeenkomsten zijn, meer verwijzingen plaatsvinden of meer budget beschikbaar komt? Of gaat het pas om impact als er daadwerkelijk iets verandert in het leven van de mensen om wie het gaat? Die vraag gaat verder dan de keuze van indicatoren. Het gaat ook om de waarde die we aan bepaalde uitkomsten geven en om de vraag wie die waarde bepaalt.
Ook over impact zelf bestaan verschillende opvattingen. Sommige mensen gaan uit van plannen en causale verbanden en zien een KPI als een manier om afspraken concreet te maken. Anderen gebruiken cijfers vooral om te leren en zien ze als een signaal voor een gesprek. Sommigen hebben weinig vertrouwen in meten, omdat zij vinden dat impact zich niet eenvoudig laat sturen of voorspellen.
In een politiek-bestuurlijke omgeving speelt bovendien mee wat aantoonbaar is richting opdrachtgever of financier. Geen van deze perspectieven hoeft op zichzelf verkeerd te zijn. Het is pas een probleem wanneer het antwoord op de vraag niet wordt uitgesproken. Dan kunnen partijen hetzelfde doel onderschrijven, terwijl ze er verschillende betekenis aan geven.
Impact verdeelt ook
Een netwerk bepaalt ook wie erbij betrokken is en wie niet. Wat voor de ene groep winst betekent, kan voor een andere groep juist nadelig uitpakken. Bovendien kunnen bestaande verschillen groter worden wanneer vooral de mensen en organisaties die al goed verbonden zijn, profiteren van meer verbinding, nieuwe ideeën of initiatieven.
De Raad voor Volksgezondheid & Samenleving beschreef dit treffend in het rapport Gezondheidsverschillen voorbij. Daarin werd onder meer zichtbaar dat interventies de gezondheid gemiddeld konden verbeteren en tegelijkertijd de verschillen tussen groepen konden vergroten. De gemiddelde uitkomst ging vooruit, terwijl de verdeling verslechterde. Welke van die twee uitkomsten noemen we impact? Ook dat is een keuze. Alleen wordt die keuze lang niet altijd expliciet gemaakt.3
Zet netwerkimpact op de (bestuurlijke) agenda
Daarom gaat het niet alleen om meer en beter meten. Voor we indicatoren vaststellen, moeten we bespreken hoe we binnen het netwerk naar impact kijken. Wat verstaan we onder impact? Waar verschillen onze opvattingen? Wat willen we met de informatie bereiken: leren, verantwoorden of bijsturen? En voor wie moet het netwerk resultaat opleveren?
Daar hoeft niet per se één gezamenlijk antwoord uit te komen. Verschillende perspectieven kunnen juist waardevol zijn. Wel is belangrijk dat duidelijk is welke keuzes worden gemaakt en waarom.
Netwerkimpact is meer dan methodische kwestie. Het is júist een onderwerp voor het gesprek aan bestuurlijke tafels en tussen professionals in de praktijk. De manier waarop we naar de impact van de samenwerking kijken, beïnvloedt hoe we samenwerking beoordelen en welke resultaten we belangrijk vinden.
Meer over netwerkimpact
Wij ontwikkelden een praktisch model om netwerkimpact op verschillende niveaus bespreekbaar en inzichtelijk te maken te maken. Zonder complexiteit te reduceren. Geschikt voor netwerken in zorg, sociaal domein en publieke sector. Lees meer over de werking van het Netwerkwerkimpactmodel.
Deze blog is onderdeel van een serie verdiepende artikelen en blogs over Werken aan netwerkimpact. Lees ook de andere blogs over dit onderwerp: